|
KAMU YARARINA ÇALIŞMA NİTELİĞİ :
Madde 58 - Bir derneğin kamu yararına çalışan
derneklerden sayılabilmesi için;
1. Derneğin en az bir yıldan beri faaliyette bulunması,
2. Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek
için giriştiği faaliyetlerin ülke çapında yararlı
sonuçlar verecek nitelik ve ölçüde olması,
Şarttır.
KAMU YARARINA ÇALIŞAN DERNEK SAYILMA :
Madde 59 - Bir derneğin kamu yararına çalışan
derneklerden sayılması, ilgili bakanlıkların görüşü
alınarak, İçişleri Bakanlığının önerisi, Danıştay
İdari İşler Kurulunun kararı ve Bakanlar Kurulunun
onayına bağlıdır.
Bu konuya ilişkin dosya İçişleri Bakanlığınca
hazırlanır. Bunun için dernekler, aşağıdaki belgeleri
İçişleri Bakanlığına gönderilmek üzere dernek
merkezinin bulunduğu yerin valiliğine verirler.
1. Dernek tüzüğünün son şekli,
2. Tüzüğün ilan edildiği gazete,
3. Dernek üyelerinin sayısı ve geçmiş yıllarda
üyelerden toplanan aidatın miktarı,
4. Derneğin şubelerinin sayısı, bulunduğu yerler
ve bağlı kuruluşlarının miktarı ve cinsleri,
5. Derneğin kamu yararı yönünden;faaliyeti, yaptığı
hizmetler ve gelecekte, yapılması düşünülen işler
hakkında rapor,
6. Son yıla ait mali bilanço,
7. Derneğin taşınır ve taşınmaz mallarının listesi,
8. Kamu yararına çalışan derneklerden sayılması
için dernek genel kurulunun aldığı karar.
Kamu yararına çalıştıklarına karar verilen derneklerin,
olağan denetimler sırasında veya yaptırılacak
özel denetimler sonunda, bu niteliklerini kaybettikleri
tespit edilirse, birinci fıkrada öngörülen yöntemle
haklarında alınan kamuya yararlı dernek kararı
kaldırılabilir.
DERNEKLERİN GELİRLERİ :
Madde 60 - Derneklerin gelir kaynakları;
1. Üye aidatı,
2. Derneklerce yapılan yayınlar, tertiplenen piyango,
balo, eğlence, temsil, konser, spor yarışması
ve konferans gibi faaliyetlerden sağlanan gelirler,
3. Derneklerin mal varlığından elde edilen gelirler,
4. Bağışlar ve yardımlar,
5. Yardım toplama hakkındaki mevzuat hükümlerine
uygun olarak toplanacak bağış ve yardımlardan,
İbarettir.
Derneklerin dış ülkelerdeki gerçek veya tüzelkişilerden
veya diğer kuruluşlardan yardım alması İçişleri
Bakanlığının izni ile olur.
DERNEKLERE YAPILACAK YARDIMIN ŞARTLARI :
Madde 61 - (Değişik 1. fıkra: 4279 - 3.7.1997)
Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları, çalışma
konuları veya çalışma biçimleri arasında açıkca
belirtilmek kaydıyla siyasi partilerden, işçi
ve işveren sendikalarından mesleki kuruluşlardan
maddi yardım kabul edebilirler ve adı geçen kurumlara
maddi yardım da bulunabilirler.
Genel ve Katma bütçeli dairelerle mahalli idareler,
kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunlara bağlı müesseseler
ve sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait
kuruluşlar, ancak kamu yararına çalışan derneklere;
Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Beden Terbiyesi
Genel Müdürlüğü, 57 inci maddeye göre tescillerini
yaptıran spor kulüpleri, gençlik kulüpleri ve
gençlik ve spor kulüplerine; kamu kurum ve kuruluşları
ile yükseköğretim kurumları da 57 inci maddenin
birinci fıkrasına göre kurulan amatör kulüplere
yardım edebilirler.
DEFTER VE KAYITLAR :
Madde 62.- (Değişik: 4771 - 3.8.2002 / m.3 g)
Dernekler tarafından tutulacak defterler ile ilgili
usul ve esaslar İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca
birlikte çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Bu defterlerin noterden onaylı olması zorunludur.
GELİR VE GİDERLERDE USUL :
Madde 63 - Dernek gelirleri, alındı belgesi ile
toplanır ve giderler harcama belgesi ile yapılır.
Bu belgelerin saklama süresi, özel kanunlarda
gösterilen daha uzun süreye ilişkin hükümler saklı
kalmak üzere, beş yıldır.
Dernek gelirlerinin alınmasında kullanılacak alındı
belgesi Maliye Bakanlığınca bastırılır. Bu alındı
belgelerinin biçimi, bastırılması, derneklere
verilmesi, kullanılanların denetlenmesi ve alınacak
ücret, İçişleri ve Maliye bakanlıklarınca düzenlenecek
yönetmelikle belirlenir.
Alındı belgesinde, ödeme ve bağışta bulunanın
açık kimliği ve imzası bulunur.
Maliye Bakanlığı yazılı istemden itibaren otuz
gün içinde alındı belgesini sağlayamazsa, ilgili
dernek, özel olarak bastıracağı alındı belgelerini
mahallin en büyük mülki amirliğine onaylatarak
bağış ve aidat kabul edebilir.
Mahallin en büyük mülki amirliği, bu alındı belgelerini,
liste halinde, bir tutanağa bağlayarak onaylar.
Maliye Bakanlığınca resmi alındı belgesi sağlandıktan
sonra Özel alındı belgeleri kullanılamaz. Bağış
ve aidat toplayacak kişi veya kişileri, dernek
yönetim kurulu bir kararla belirtir ve bu karar
o yerin en büyük mülki amirliğine tescil ettirilir.
Dernekler adına gazete, dergi ve öteki basılı
eserler vererek bunlar karşılığında para veya
başkaca yardım toplamak yasaktır.
TAŞINMAZ MAL EDİNME :
Madde 64 - Dernekler ikametgâhları ile amaç ve
faaliyetleri için gerekli olanlardan başka taşınmaz
mala sahip olamazlar.
Derneklerce satın alınan veya bağış ve vasiyet
yoluyla derneklere intikal eden taşınmaz malların
dernek adına tapuya tescilinden itibaren üç ay
içinde İçişleri Bakanlığına bildirilmesi zorunludur.
Bunlardan birinci fıkra esaslarına göre dernek
ihtiyacından fazla olduğu tespit edilenler. İçişleri
Bakanlığınca belli edilen süre içinde dernek tarafından
paraya çevrilir.
Bakanlar Kurulu, kamu yararına çalışan derneklerden
gerekli gördüklerine, birinci fıkraya göre tespit
edilecek ihtiyaçlardan fazla taşınmaz mala sahip
olma yetkisi verebilir.
İZNE TABİ DERNEK ADLARI :
Madde 65 - Dernekler adlarında; Türk, Türkiye,
Milli, Cumhuriyet, Atatürk, Mustafa Kemal kelimeleri
ile bunların baş ve sonlarına getirilen eklerle
teşkil edilecek kelimeleri Bakanlar Kurulu kararı
ile kullanabilirler.
Öğrenci dernekleri, kuruldukları yükseköğretim
kurumlarının ismini alırlar. Bu adlarla her ne
suretle olursa olsun başkaca dernek kurulamaz.
DERNEK FAALİYETLERİNE YASAK OLAN YERLER :
Madde 66 - Öğrenci derneklerinin merkez ve şubeleri
ile çeşitli faaliyet kollarına ait idare yerleri
öğrenci yurt binaları veya eklentilerinde açılamaz.
Derneklerin kamu hizmeti görülen bina ve tesislerle,
her türlü resmi ve özel eğitim ve öğretim kurumlarında
veya bunların eklentilerinde yapacakları toplantı
ve diğer faaliyetleri kurumların yetkili amirinin
muvafakatı ve mahallin en büyük mülki amirinin
iznine bağlıdır.
HÜKÜMET KOMİSERİNİN GÖREVLENDİRİLMESİ :
Madde 67 - Mahallin en büyük mülki amiri, genel
kurul toplantılarında hazır bulunmak üzere, hakim
ve savcılar ile adli ve idari yargı memurları,
Türk Silahlı Kuvvetleri, genel ve özel kolluk
kuvvetleri mensupları dışında bir memuru hükümet
komiseri olarak görevlendirir. Komisere lüzumu
halinde yeteri kadar yardımcı verilebilir.
HÜKÜMET KOMİSERİNİN GÖREV ve YETKİLERİ :
Madde 68 - Hükümet komiserinin görev ve yetkileri
şunlardır:
1. Genel kurul çağrısının usulüne uygun yapılıp
yapılmadığını incelemek,
2. Tüzüğüne göre toplantıya katılacaklara ait
liste üzerine işaret konularak toplantıya katılanları
tespit etmek,
3. Toplantının mevzuat, dernek tüzüğü ve gündem
esaslarına uygun cereyan edip etmediğini tespit
etmek ve göreceği aykırı haller için kongre başkanlık
divanını uyarmak,
4. Toplantı güvenliğinin sağlanması ve toplantının
sükûnet içinde geçmesini temin için gerektiğinde
kolluk kuvvetlerinden her türlü yardımı istemek,
5. Gerektiğinde toplantının safahatını, teknik
ses alma cihazları, fotoğraf ve film makineleri
gibi araçlarla tespitini sağlamak.
KANUNA VE TÜZÜĞE AYKIRI HALLERİN CUMHURİYET SAVCILIĞINA
İNTİKALİ:
Madde 69 - Hükümet komiseri veya mahallin en büyük
mülki amiri, toplantının Kanuna veya dernek tüzüğüne
aykırı şekilde yapıldığını tespit ettiği takdirde,
durumu yirmidört saat içinde mahalli Cumhuriyet
savcılığına bildirir.
HÜKÜMET KOMİSERİNE VERİLECEK ÜCRET :
Madde 70 - Hükümet komiserine ve yardımcılarına
verilecek ücretin miktarı, birinci derecede kadrolu
memur için tespit olunacak yurt içi gündelik miktarını
aşmamak üzere, İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca
müştereken tespit olunur. Bu ücret, ilgili dernek
tarafından karşılanır ve genel kurul toplantılarından
en az iki gün önce Maliye veznesine yatırılır.
ÖZEL DURUMLAR :
Madde 71 - (Değişik 1. fıkra: 4552 - 28.3.2000)
Türkiye Kızılay Derneği kuruluş amacına ve uluslar
arası anlaşmalarla tayin edilen nitelik ve durumuna
göre; Türk Hava Kurumu ise kuruluş amacına göre
düzenlenen tüzüklerine ve kanunların verdiği görev
ve yetkilere uygun olarak teşkilatlanır ve yönetilir.
(Değişik 2. fıkra: 4552 - 28.3.2000) Bakanlar
Kurulu, Türkiye Kızılay Derneği ve Türk Hava Kurumunun;
1.Genel kurullarının kararı üzerine tüzüklerini
onaylamaya,
2. Denetleme yetkileri bulunan mercilerin raporları
üzerine, (*)
_____
(*) Madde 71 in 2. fıkrasının (2) sayılı bendi,
Anayasa Mahkemesinin 17.3.2004 tarih ve 25405
sayılı R.G.'de yayımlanan, 24.12.2003 gün ve E.2002/43
- K.2003/103 sayılı kararı ile "Türk Hava
Kurumu" yönünden iptal edilmiştir.
_____
a) (...) (Madde 71 in 2. fıkrasının (2) numaralı
bendinin (a) alt bendi, Anayasa Mahkemesinin 18.7.2004
tarih ve 25526 sayılı R.G.'de yayımlanan, 13.7.2004
gün ve E.2004/52 - K.2004/94 sayılı kararı ile
iptal edilmiştir.)
b) Tüzüklerini değiştirmeye, yürürlükten kaldırmaya
ve yeniden düzenlemeye,
Yetkilidir.
Türkiye Kızılay Derneği ile Türk Hava Kurumunun
mal ve paraları Devlet malı sayılır. Bunlara karşı
suç işleyenler Devlet memuru gibi cezalandırılır.
TÜRK VATANDAŞLARININ YURT DIŞINDA KURDUKLARI DERNEKLER
:
Madde 72 - Yurt dışında Türk vatandaşları tarafından
kurulacak derneklerin tüzüklerinin tasdikli iki
nüshasının ve yönetim kurulu ile dernek üyelerinin
kimliklerini gösterir bir listenin, İçişleri Bakanlığına
gönderilmek üzere, derneğin bulunduğu yerdeki,
yoksa en yakındaki Türk konsolosluğuna bir ay
içinde verilmesi zorunludur.
Bu dernekler, yönetim kurulunda vukubulacak değişiklikleri
ve yeni girecek üyelerin kimliklerini de aynı
usule göre bildirirler.
Türk vatandaşları tarafından yurt dışında, bu
Kanunla yasaklanmış amaçlarla dernek kurulamaz
ve Türk vatandaşları bu türden derneklere üye
olamazlar.
DERNEK BİRİMİ :
Madde 73.- (Değişik: 4771 - 3.8.2002 / m.3 h)
İçişleri Bakanlığınca, derneklere ilişkin iş ve
işlemleri yürütmek, hizmetleri görmek üzere illerde
valilikler, ilçelerde de kaymakamlıklar bünyesinde
derneklerle ilgili bir birim oluşturulur.
Bu birimin illerdeki teşkilatlanması, kuruluş,
görev ve yetkileri ile 15 inci maddeye göre oluşturulacak
Dernekler Kütüğünün şekli, düzenleme ve kayıt
esasları, İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.
MUHAKEME USULÜ :
Madde 74 - Bu Kanunla ilgili olarak hukuk mahkemelerinde
bakılacak davalarda basit yargılama usulü uygulanır.
Bu Kanun hükümlerine aykırı davranmaktan cezai
kovuşturmayı gerektiren hallerde, 3005 sayılı
Meşhut Suçların Muhakeme Usulüne Dair Kanunun
1 inci maddesindeki yer ve 4 üncü maddesindeki
süre kaydı aranmaksızın failleri hakkındaki kovuşturma
ve soruşturma sözü edilen kanun hükümlerine göre
yürütülür.
Cumhuriyet savcıları 3005 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesinde yazılı süreyle bağlı kalmaksızın bütün
delilleri toplayarak kamu davası açarlar.
|
