BİRİNCİ KISIM
GENEL HÜKÜMLER
 
 

BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
AMAÇ :
Madde 1 - Bu Kanunun amacı, kazanç paylaşma dışında, kanunla yasaklanmamış belirli ve ortak bir gayeyi gerçekleştirmek üzere, (Değişik ibare: 4963 - 30.7.2003 / m.10) "gerçek veya tüzel en az yedi kişinin", bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmeleri suretiyle oluşturdukları derneklerle ilgili esasları düzenlemektir.
KAPSAM :
Madde 2 - Bu Kanun, dernek kurma hakkı, derneklerin kuruluşu, işleyişi, örgütlenmeleri, organları ile görev ve yetkileri, denetlemeleri, tüzelkişiliğin sona ermesi, üyelik ve üyelerin hakları ve görevleri, yasak ve izne tabi faaliyetler, cezalar ile derneklere ilişkin diğer konuları düzenleyen hükümleri kapsar.
TANIMLAR :
Madde 3 - Bu Kanunun uygulanmasında;
1. Dernek Merkezi : Derneğin yönetim yerini,
2. Dernek ikametgâhı : Yönetim faaliyetlerinin yürütüldüğü yeri,
3. Mahallin En Büyük Mülkî Amiri : Vali ve kaymakamı
4. Üst Kuruluş : Derneklerin oluşturduğu federasyon ve konfederasyon,
5. Kamu Hizmeti Görevlileri : Kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlilerini, ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Dernek Kurma Hakkı ve Kurulması Yasak Dernekler
DERNEK KURMA HAKKI :

Madde 4.- (Değişik: 4963 - 30.7.2003 / m.11) Fiil ehliyetine sahip ve onsekiz yaşını doldurmuş olan gerçek kişiler ile tüzel kişiler, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.
Ancak;
1. Türk Silahlı Kuvvetleri ile genel ve özel kolluk kuvvetleri mensupları ve özel kanunlarında dernek kuramayacakları belirtilen memur statüsündeki kamu hizmeti görevlileri sürekli olarak,
2. a) Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının birinci babında yazılı suçların birinden mahkum olanlar,
b) Basit ve nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, terör eylemlerine katılma ve bu eylemleri tahrik ve teşvik suçlarından biriyle mahkum olanlar,
c) Türk Ceza Kanununun 316, 317 ve 318 inci maddelerinde yazılı suçlardan biriyle mahkum olanlar,
İki yıl süre ile,
3) Kurulması yasaklanmış dernekleri kuranlar ve yönetenler ile dernekler için yasaklanmış faaliyetlerde bulunmaları sebebiyle mahkemece kapatılmasına karar verilen derneklerin yöneticileri kapatma kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl süre ile,
Dernek kuramazlar.
KURULMASI YASAK OLAN DERNEKLER :
Madde 5.- (Değişik: 4778 - 2.1.2003 / m.17) Anayasada belirtilen Cumhuriyetin temel nitelikleri ile 174 üncü maddesinde belirtilen inkılap kanunlarının korunması hükümlerine, milli güvenliğe ve kamu düzenine, genel sağlık ve genel ahlaka aykırı olarak; Türkiye Cumhuriyetinde ırk, din, mezhep ve bölge farklılığı veya bunlara dayanarak azınlık yaratmak ve Türkiye Cumhuriyetinin üniter Devlet yapısını bozmak; Atatürk'ün kişiliğini, ilkelerini, çalışmalarını veya anılarını kötülemek veya küçük düşürmek ya da başkalarının hürriyetlerini kısıtlamak amacıyla, dernek kurulamaz.


Bazı ad ve işaretleri kullanma yasağı
Madde 6.- (Değişik madde ve başlığı: 4748 - 26.3.2002 / m.5 c) Derneklerin, mevcut veya kapatılmış bir siyasi partinin, bir sendikanın veya üst kuruluşun, bu Kanun hükümlerine göre mahkemece kapatılmasına karar verilen bir dernek veya üst kuruluşun adını, amblemini, rumuzunu, rozetini ve benzeri işaretleri ya da daha önce kurulmuş Türk devletlerine ait topluma mal olmuş bayrak, amblem ve flamaları kullanmaları yasaktır.
(Değişik 2. fıkra: 4778 - 2.1.2003 / m.18) Dernekler, Türkiye Cumhuriyetinin resmi kurumlarıyla yazışmalarında Türkçe kullanırlar.


ULUSLARARASI FAALİYET YASAĞI
Madde 7 - (...) (Madde 7, 26.3.2002 tarih ve 4748 sayılı kanunun 7. maddesinin d bendi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)