YARDIM TOPLAMA KANUNU
  KANUN NO: 2860
 
Kabul Tarihi: 23 Haziran 1983
  
 
Resmi Gazete ile Neşir ve İlânı: 25 Haziran 1983 - Sayı: 18088
  
 
5.t. Düstur, c.22 - s.
  
 
 
   
   
   
 
   
   
   
 
 
 
     
BİRİNCİ BÖLÜM:GENEL HÜKÜMLER
    
 
 
AMAÇ
MADDE 1 - Bu Kanunun amacı; yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşları ve bunların hangi amaçla yardım toplayabileceklerini belirlemek, yardımın toplanmasına, kullanılmasına ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
KAPSAM
MADDE 2 - Bu Kanun; yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşların, amaçlarına ve kamu yararına uygun olarak, yardım toplama faaliyetlerine ait esasları kapsar.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin kendi bünyesi içerisindeki yardım toplama faaliyetleri ile dernekler, sendikalar ve bunların üst kuruluşlarına, spor kulüplerine, mesleki kuruluşlara ve bağış kabulüne yetkili vakıflara kendi statülerine göre üyeleri ve diğer kişiler tarafından yapılacak bağış ve yardımlarla bunların öz kaynaklarından sağlayacakları gelirler, bu Kanunun kapsamı dışındadır.
YARDIM TOPLAYABİLECEK OLANLAR
MADDE 3 - Kamu yararına uygun olarak, amaçlarını gerçekleştirmek, muhtaç kişilere yardım sağlamak ve kamu hizmetlerinden bir veya birkaçını gerçekleştirmek veya destek olmak üzere gerçek kişiler, dernekler, kurumlar, vakıflar, spor kulüpleri, gazete ve dergiler yardım toplayabilirler.
YARDIMIN İSTEĞİ BAĞLI OLMASI
MADDE 4 - Yardım isteği bağlıdır. Kişi ve kuruluşlar yardımda bulunmaya zorlanamaz.
YARDIM TOPLAMA ŞEKİLLERİ
MADDE 5 - Bu Kanuna göre; makbuzla, belirli yerlere kutu koyarak, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak, eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel gösteriler ve sergiler yoluyla, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek suretiyle yardım toplanabilir.
Yardım toplama faaliyetlerinde, yardım toplama şekillerinden bir veya birkaçı kullanılabilir.
Yardım toplama işinde kullanılan makbuz ve biletlerde, yardımın hangi amaç için toplandığının belirtilmesi zorunludur.
Gerçek kişiler tarafından girişilecek yardım toplama faaliyetlerinde, bu iş için hazırlanacak özel makbuz veya biletler kullanılır.
Makbuz ve biletlerin biçimi, bastırılması, kullanılması ve dağıtılmasıhususlarına ait esaslar yönetmelikte belirtilir.
 
     
İKİNCİ BÖLÜM:İZİN, İZİN VERMEYE YETKİLİ MAKAMLAR VE BAŞVURU
    
 
 
İZİN ALMA ZORUNLUĞU
MADDE 6 - Kişiler ve kuruluşlar, yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamazlar. Ancak, kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabilecekleri, İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenip ilân edilir.
İzin alınmadan girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir ve sorumlular hakkında kovuşturma yapılır.
İZİN VERMEYE YETKİLİ MAKAMLAR
MADDE 7 - Yardım toplama faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa İçişleri Bakanlığından, bir ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o ilin valisinden, bir ilçenin sınırları içinde ise o ilçenin kaymakamından izin alınır.
Yardım toplama faaliyetleriyle ilgili işlemlerin yürütülmesinden, il ve ilçelerin emniyet kuruluşları, ilçede emniyet kuruluşunun bulunmaması halinde jandarma kuruluşları görevlidir. İzinin İçişleri Bakanlığınca verilmesi halinde ise bu görev Emniyet Genel Müdürlüğünce yerine getirilir.
BAŞVURU
MADDE 8 - Yardım toplayacak kişi ve kuruluşlar, isteklerini bir dilekçeyle izin vermeye yetkili makama bildirirler.
Gazete ve dergiler için dilekçeler sorumlu yazı işleri müdürlerince verilir.
Yardım toplama, öğrenim kurumları yararına veya kurum içinde yapılacak ise, başvuru dilekçesine kurum sorumlusunun yazılı izninin eklenmesi zorunludur.
Başvuru dilekçelerinde bulunması gereken hususlar ve eklenecek belgeler yönetmelikte gösterilir.
BAŞVURUNUN İNCELENMESİ VE İZİN
MADDE 9 - İzin vermeye yetkili makamlarca başvuru üzerine; işin önemi, yardım toplama faaliyetine girişeceklerin yeterlikleri, yapılacak hizmetin amacI ve kamu yararına uygunluğu, yardım toplama faaliyetinin başarıya ulaşıp ulaşamayacağı ve gerekli görülen diğer konular üzerinde inceleme yapılır ve sonucu en geç iki ay içinde başvuranlara bildirilir.
SÜRE
MADDE 10 - Yardım toplama süresinin takdiri, izin veren makama aittir. Bu süre bir yılı geçemez. Ancak, haklı sebeplerin bulunması halinde verilen süre, izin veren makamca bir yılı geçmemek üzere uzatılabilir.
 
     
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM:ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI
    
 
 
SORUMLU KURUL
MADDE 11 - Gerçek kişiler, yardım toplama faaliyeti için en az üç kişiden ibaret sorumlu kurul oluşturmak zorundadırlar. Tüzelkişilerin sorumlu kurulu, yönetim organlarıdır.
Sorumlu kurulda görev alanlar ile değişikliklerin, izin veren makama on gün içinde bildirilmesi gerekir.
GAZETE VE DERGİLERİN UYACAĞI HUSUSLAR
MADDE 12 - Gazete ve dergiler tarafından toplanacak para yardımları, bankada açılacak özel bir hesaba yatırılır.
Yardıma katılan kişilerin adları ve yardım tutarı, yardımda bulunanın aksi yönde isteği olmadıkça, gazete ve dergide yayımlanır. Faaliyet sonunda toplanan yardımın miktarı, gazete ve dergi ile açıklanır.
KAMU GÖREVLİLERİNİN ÇALIŞABİLMESİ
MADDE 13 - Kamu görevlileri, vali ve kaymakamdan izin almadıkça yardım toplama faaliyetlerinde çalışamazlar.
Çalışması için izin verilen kamu görevlilerine, her ne ad altında olursa olsun ücret verilemez. Ancak, Türk Hava Kurumu tarafından kurban derisi, bağırsak toplamak, fitre ve zekât zarfı dağıtmak suretiyle yardım toplama faaliyetlerinde görevlendirilen kamu personeline Kurumca ücret verilebilir.
Silahlı Kuvvetler, adlî ve idarî yargıda görevli hakim ve savcılar ile güvenlik kuvvetleri mensupları ve özel kolluk görevlileri, yardım toplama faaliyetlerinde çalışamazlar.
SORUMLULUK
MADDE 14 - Yardım toplama faaliyetine girişenler bu faaliyetin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinden, süresi içinde sonuçlandırılmasından, toplanan para ve eşyanın korunmasından ve amaca uygun şekilde kullanılmasından sorumludur.
İZİN VEREN MAKAMCA YAPILACAK İŞLER
MADDE 15 - Yardım toplama iznini veren makamca, her yardım toplama faaliyeti için bir dosya tutulur.
Yardım toplama faaliyetinde görev alacaklara, faaliyetin konu ve süresini de belirten fotoğraflı bir kimlik belgesi verilir. Kimlik belgesi, faaliyetin sonunda geri alınıp, o işe ait dosyada saklanır.
 
     
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM:DENETİM
    
 
 
FAALİYETLERİN DENETİMİ
MADDE 16 - Yardım toplama faaliyetleri ile sağlanan net gelirin gerçekleştirilmek istenen amaç doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığı izin veren makamın gözetim ve denetimine tabidir.
İzin veren makam, gerekli denetlemeyi yaptırmak üzere, memurlar arasından veya dışarıdan yeterli sayıda denetçi görevlendirir ve ilgililere bildirir.
İlgililer, denetçilerin isteği üzerine yardım toplama faaliyetleriyle ilgili her türlü bilgi ve belgeyi vermek zorundadırlar.
Eski eser ve anıtların onarılması için yardım toplamaya izin verilmiş olan hallerde, Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ayrıca denetleme yapılabilir.
KESİNHESABIN ÇIKARILMASI
MADDE 17 - Sorumlu kurullar, yardım toplama süresinin bitiminden itibaren ongün içinde toplanan yardımın kesinhesabını çıkarmak ve bir örneğini izin veren makama vermekle yükümlüdürler. Zorunlu hallerde bu süre, izin veren makamca otuz güne kadar uzatılabilir.
İzin veren makam, kesin hesabın bir örneğini denetçilere gönderir.
DENETİM SONUCU
MADDE 18 - Denetçiler, yardım toplama faaliyetlerinin belgelerini ve kesinhesabını inceleyerek, sonucu bir rapor halinde ve belirlenen süre içinde, görevlendiren makama verirler.
DENETLEME RAPORU
MADDE 19 - Denetleme raporunun:
a) Yardım toplama faaliyetinin brüt gelirini,
b) Yardım toplama faaliyeti için yapılan gideri,
c) Yardım toplama faaliyeti sonunda sağlanan net geliri,
d) Bu gelirin amacı erçekleştirmede yeterli olup olamayacağı konusundaki bilgiyi,
e) İzin veren makamca incelenmesi istenen hususlarla ilgili açıklamaları,
İçermesi gerekir.
Denetçiler, girmesinde yarar gördükleri hususları da rapora yazarlar.
DENETÇİLERE VERİLECEK ÜCRET
MADDE 20 - Denetçilere verilecek ücretin miktarı İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca birlikte tespit olunur ve bu ücret İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.
 
     
BEŞİNCİ BÖLÜM:KURBAN DERİSİ, BAĞIRSAK TOPLAMA VE FİTRE VE ZEKAT
    
ZARFI DAĞITMA
 
YETKİLİ KURULUŞ
MADDE 21 - (...) (Madde 21, 29.5.1986 tarih ve 3294 sayılı Kanunun 10. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
GELİRİN PAYLAŞILMASI
MADDE 22 - (...) (Madde 22, 29.5.1986 tarih ve 3294 sayılı Kanunun 10. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
USUL VE ESASLAR
MADDE 23 - (...) (Madde 23, 29.5.1986 tarih ve 3294 sayılı Kanunun 10. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
 
     
ALTINCI BÖLÜM:ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
    
 
 
YARDIM TOPLAMA FAALİYETİNİN GİDERLERİ
MADDE 24 - Makbuzla, belirli yerlere kutu koymak suretiyle, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak yardım toplama şekillerinde giderler,brüt gelirin yüzde onunu; eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel gösteriler tertipleyerek, sergiler açarak, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenleyerek yardım toplama hallerinde ise giderler, brüt gelirin yüzde kırkını geçemez.
Giderlerin gösterilen oranları geçmesi halinde aradaki fark, haklı nedenlerolmadıkça, sorumlu kurul üyelerine ödettirilir.
KALAN YARDIMIN DEVRİ
MADDE 25 - Toplanan yardımın, amacı gerçekleştirecek miktara ulaşamaması veya amacın gerçekleşmesinden sonra bir miktarının artması hallerinde; söz konusu yardımlar, izin veren makamlarca, yardım hangi amaç için toplanmış ise, o veya benzeri amacı gerçekleştirebilecek kuruluş veya kuruluşlara devrettirilir.
BASIMEVLERİNİN SORUMLULUĞU
MADDE 26 - Basımevleri, izin almak suretiyle yardım toplama faaliyetine girişen kişi ve kuruluşların bastıracağı makbuz, bilet ve yardım pullarının seri ve numaralarını bastıktan sonra durumu, yedi gün içinde izin veren makama bildirmek ve basılanların birer örneğini göndermek zorundadırlar.
YABANCI TEMSİLCİLİKLERCE YARDIM TOPLAMA
MADDE 27 - Türkiye'de yabancı temsilciliklerce yardım toplanması Dışişleri Bakanlığının iznine bağlıdır. Yabancı temsilciliklerin yardım toplama faaliyetlerinde bu Kanun hükümleri uygulanmaz.
YARDIMIN DEVLET MALI SAYILMASI
MADDE 28 - Yardım toplama faaliyetinden elde edilen mal ve paralar Devlet malı sayılır. Bunlara karşı suç işleyenler, Devlet memuru gibi cezalandırılırlar.
CEZALAR
MADDE 29 - Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak izinsiz yardım toplayanlar, (Değişik ibare: 4854 - 24.4.2003 / m.1/A-31) "altıyüzonmilyon lira idari para cezasıyla cezalandırılırlar." İzin verilen yer dışında yardım toplayanlar ise, (Değişik ibare: 4854 - 24.4.2003 / m.1/A-31) "dörtyüzotuzbeşmilyon lira idari para cezasıyla cezalandırılırlar."
(...) (Madde 29 un 2. fıkrası, 29.5.1986 tarih ve 3294 sayılı Kanunun 10. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
Bu Kanunun diğer hükümlerine aykırı (Değişik ibare: 4854 - 24.4.2003 / m.1/A-31) "davranışta bulunanlara eylemleri ayrı bir suç oluşturmadığı takdirde yüzyetmişbeşmilyon lira idari para cezası verilir."
(Ek fıkra: 4854 - 24.4.2003 / m.3) Bu maddede yazılı olan para cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir. Verilen kararlar ilgililere 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
(Ek fıkra: 4854 - 24.4.2003 / m.3) Yukarıdaki fıkralara aykırı davranış sonucu izinsiz toplanan mal ve paralara idarece verilen cezalar kesinleşinceye kadar elkonulur. Para cezasının kesinleşmesinden sonra elkonulan mal ve paraların müsaderesine sulh ceza mahkemesince karar verilir.
YÖNETMELİK
MADDE 30 - Bu Kanunun 5, 8 ve 23 üncü maddelerinde öngörülen hususları ve Kanunun uygulamasına ilişkin esas ve usulleri belirleyen yönetmelik, İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır.
SAKLI TUTULAN HÜKÜMLER
MADDE 31 - Mevzuat hükümlerine göre bazı derneklere, vakıflara, meslek kuruluşlarına ve kamu kuruluşlarına tanınmış hak ve ayrıcalıklar saklıdır.
KALDIRILAN HÜKÜMLER
MADDE 32 - 23 Teşrinisâni 1331 tarihli Cem'i İanat Nizamnamesi yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1 - Cem'i İanat Nizamnamesine göre yürütülmekte olan yardım toplama faaliyetleri, bu Kanunun 30 uncu maddesinde gösterilen yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, bu Kanunda belirtilen usullere uydurulur.
YÜRÜRLÜK
MADDE 33 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
YÜRÜTME
MADDE 34 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.